Piękno zbawia świat

Obraz pochodzi z okresu włoskiego  El –Greca, kiedy przebywał on w Wenecji i Rzymie. Nie widać na nim jeszcze charakterystycznej dla późniejszego, hiszpańskiego okresu maniery wydłużania proporcji ciał postaci. Tutaj dominuje absolutne zafascynowanie malarzami weneckimi , jak Tycjan i Tintoretto. Motywem naczelnym wszystkich wersji tego obrazu ( do dziś znamy trzy wersje) jest uzdrowienie niewidomego. Jezus i ślepiec na każdej z nich malowani są w tej samej pozie i w tym samym miejscu. Zachwycać może kontakt między głównymi bohaterami – Jezusem cudotwórcą, który pochyla się nad chorym oraz człowiekiem, który poznaje Go poprzez dotyk, oczekując uzdrowienia.

Omdlewająca „niby z rozkoszy”( jak podaje Biblia)- królowa Estera, podtrzymywana przez swe dwie dwórki oraz zrywający się z tronu groźny, bezwzględny król Aswerus są bohaterami obrazu. Autorka ucieka jednak od schematu ikonograficznego, który dla podkreślenia dramaturgii wydarzeń ukazywał te sceny z Księgi Estery w zupełnie inny sposób. Król nie wyciąga tutaj nad królową berła na znak swej łaski wobec niej. Artemisia Gentileschi w genialny sposób kieruje naszą uwagę na inny aspekt tego wydarzenia, na spryt i mądrość kobiety, która korzystając ze wszystkich atutów swej urody, łapie w sidła podstępu mężczyznę . W  wyniku zdobycia jego przychylności zdobywa następnie akt łaski dla swego narodu.

Żaden inny malarz w historii tak wyraźnie nie podkreślił związku sceny Przemienienia na Górze Tabor z męką i śmiercią Chrystusa  oraz z Jego zmartwychwstaniem. Fra Angelico maluje nam moment, kiedy Piotr, Jakub i Jan usłyszeli już głos Boga wydobywający się z obłoku. Zdali sobie sprawę z oglądania Chwały Boga i zasłaniają twarze. W Starym Testamencie nikt kto oglądał chwałę Boga nie mógł ujść z życiem. Dociera do ich świadomości informacja, że w tym widzeniu obecna jest  cała Trójca Święta. Jezus jako człowiek, Bóg Ojciec w słyszanym głosie i Duch Święty w obłoku czyli chwale.

Obraz malowany w technice akwareli na kartonie. Pochodzi z okresu pobytu malarza w Rzymie. Jak wiemy z notatek samego artysty powstał  w okresie Wielkiego Postu z tęsknoty za Polską. Fałat rejestruje nam przebieg Środy Popielcowej w jednym z rzymskich kościołów. Wielkopostną zadumę na twarzach, pokorę, wszystko to, co malarz doskonale pamięta z rodzimego krajobrazu polskich wsi i miast. Na podziw zasługuje tu ogromne mistrzostwo w ukazaniu detali, niezwykle rzadkie dla trudnej sztuki akwareli, posługującej się rozmytą plamą barwną.

Rewolucyjny projekt z planem elipsy poziomej - ustawionej na krótszej osi, na której znajdują się wejście oraz prezbiterium z ołtarzem głównym. W długich ramionach elipsy zgodnie z zamówieniem jezuitów, dla których kościół był projektowany, symetryczne rozmieszczone zostały dodatkowe cztery ołtarze oraz nisze, w których znajdują się konfesjonały. Fasada również nowatorska łącząca dwie największe inspiracje Berniniego: sztukę antyku oraz architekturę Michała Anioła a wszystko to połączone z linią krzywą – znakiem rozpoznawczym tego architekta.

Rzeźba świętej męczenniczki znajduje się w kościele pod jej wezwaniem w Rzymie. To jedna z pierwszych kobiecych sylwetek wykonanych przez Berniniego. Stylizując młodziutką (zgodnie z żywotem zaledwie 14 letnią ) Bibianę na antyczną westalkę autor dokonuje pewnego rodzaju przenośni. Kapłanki bogini Westy miały strzec ognia. Bibiana w całkowitym zaufaniu Bogu, mimo tortur, ustrzegła czystości oraz wiary.

Fresk obrazuje scenę opisaną w Ewangelii św. Jana. Ofiarowanie, o którym tam mowa odbyło się w świątyni jerozolimskiej. Malarz dla zobrazowania gmachu świątynnego wybiera architektoniczną formę cyborium rozpiętego nad ołtarzem niczym niebiosa nad ziemią. Korzystając z symboliki cyborium, które od czasów średniowiecznych budowane było nad grobami lub relikwiami świętych a także nad chrzcielnicami, sygnalizuje wymowę całości. Ofiarowanie Jezusa zgodnie z proroctwem obecnego na fresku Symeona zapowiada Jego przyszły chrzest – czyli narodzenie do życia chrześcijańskiego a tym samym rozpoczęcie ziemskie misji nauczycielskiej oraz przyszłą śmierć, czyli narodzenie dla nieba.

Pełen kontrastów obraz ukazuje wizję Szawła, który zmierza do Damaszku i zostaje powalony przez tajemniczą światłość z nieba. O tym, że patrzy oczyma serca świadczą jego przymknięte powieki oraz rozchylone usta. Za chwile podejmie dialog z Chrystusem. Jest zaskoczony i zdezorientowany. Jego towarzysze skupieni w zaciemnionej części obrazu są wystraszeni, słyszą ale nie wiedzą , w które dokładnie miejsce na niebie skierować wzrok. Tylko świat stworzony, reprezentowany tutaj przez konie i psa bezbłędnie rozpoznaje w pojawiającym się na niebie Jezusi swojego Stwórcę.