Piękno zbawia świat

To jeden z pierwszych obrazów religijnych artysty, dla którego normą jest malowanie tego co nierealne i co daje niezliczoną ilość interpretacji. Salvadore Dali by zmierzyć się z tematyką walki duchowej, jaką prowadzi św. Antoni, jest zmuszony sięgnąć do hagiografii, zasad teologii moralnej oraz pism mistyków hiszpańskich. W połączeniu z niezwykle bujną wyobraźnią artysty całość daje piorunujące wrażenie.

Ten obraz z wielu powodów moglibyśmy dziś nazwać „obrazem edukacyjnym”. Po pierwsze zaangażowani w jego powstanie znani nam artyści, tacy jak Sandro Botticelli czy Leonardo da Vinci ucząc się malarstwa, faktycznie dopiero stawiają w pracowni Verrocchia pierwsze kroki w swojej karierze. Po drugie edukacyjny jest także dla nas, gdy tropimy na niewielkiej przestrzeni płótna pociągnięcia pędzla każdego z nich.  Pouczająca pozostaje dla nas także bogata w symbole kompozycja, w której sam Verrochio streszcza tu tajemnicę chrztu, wydarzenia opisanego przez wszystkich czterech ewangelistów i tajemnicę męki Jezusa, która nadejdzie.

Otwarty tryptyk ukazuje nam scenę Pokłonu Trzech Króli, moment objawienia się Jezusa już nie tylko pastuszkom ale całemu światu stworzonemu a także władcom przybywającym z różnych stron. To jeden z niewielu obrazów tego artysty, w którym nie zobaczymy fantastycznych potworów. Co zatem zobaczymy? Przepiękny krajobraz, niezwykle szczegółowy, obrazujący realia ówczesnego świata, to właśnie dzięki niemu dostrzegamy także przepiękne przesłanie o tym, że Bóg uniża się by narodzić się w naszej rzeczywistości i współodczuwać nasze troski a każdy z nas jest dla niego wyjątkowy.

Wczesny obraz holenderskiego artysty pochodzący najprawdopodobniej jeszcze z czasów terminowania w pracowni Pietera Lastmana ukazuje fragment Dziejów Apostolskich, w którym poznajemy historię św. Szczepana – jednego z diakonów, powołanych do pomocy dwunastu Apostołom. Na obrazie dostrzegamy moment tuż przed śmiercią męczennika, już po tym jak osunął się na kolana. W niezwykle wymowny sposób artysta przedstawia wizję, jakiej doznaje św. Szczepan i jego całkowite zatopienie w modlitwie.

Na próżno szukać tej sceny w Biblii, o tym jakie były kulisy zaręczyn Maryi i Józefa mówią nam teksty apokryficzne, w tym Protoewangelia Jakuba. To one wyjaśniają, że kandydaci do ręki Maryi przybywają ze swoimi różdżkami i oczekują na znak. Na obrazie Perugina, różdżka także się pojawia, choć nie zakwita, a też nie wylatuje z niej gołębica. Wymalowani zostali również inni kandydaci, a jeden z nich ostetnacyjnie przełamuje ową różdżkę na znak przegranej. Podobnie dzieje się na obrazie ucznia mistrza z Perugii czyli Rafaela. Doskonała kompozycja obrazu z otwartą na przestrzał świątynią jerozolimską sygnalizuje, że w przyszłości konsekwencje czynu z planu pierwszego w  obejmą cały świat.

Zwycięstwo prawa moralnego nad władzą świecką - to główny temat obrazu flamandzkiego mistrza baroku. Obraz namalowany został pod silnym wypływem Rubensa, który analogiczny temat, w dużo większej skali wymiarowej i w sobie właściwym stylu popełnił  już w 1615 r. U van Dycka zachwyca gra spojrzeń i budowanie napięcia poprzez fizjonomię postaci. W tak wczesnym dziele widać talent do portretu, który w przyszłości stanie się domeną malarza, dając mu sposobność do uzyskania na angielskim dworze królewskim tytułu „pierwszego malarza zwyczajnego w służbie Ich Królewskich Mości”.

Cztery epizody z życia świętego Mikołaja, zgodne z Żywotami świętych, poznajemy przypatrując się wymalowanym przez Ambrogio Lorenzettiego skrzydłom poliptyku.  Pierwszy z nich ukazuje Świętego w znanej scenie podrzucania złotych monet na posag trzem córkom ubogiego szlachcica. Dzieło to ukazuje nam także historyczną scenę konsekracji Mikołaja na biskupa Miry, a także obrazuje cud wskrzeszenia chłopca i cud pszenicy. Ten ostatni związany jest z uratowaniem od zatonięcia kupieckich statków i uratowania marynarzy, w wyniku czego św. Mikołaj staje się także patronem marynarzy i żeglarzy.
 

Umiłowanie krzyża i  poczucie wybrania, zaszczyt umierania taką samą śmiercią jak Zbawiciel  - te cechy św. Andrzeja, które pozostawia nam apokryf dotyczący żywota apostoła, wymalował na swoim płótnie hiszpański malarz José Ribera. W samym centrum obrazu na ziemi leży krzyż w kształcie X, na nim posadzono apostoła, całkowicie przygotowanego na to męczeństwo. Gestem rozłożonych dłoni wydaje się on ponaglać swoich oprawców do wykonania wyroku. Postawa apostoła kompletnie niezrozumiała w dzisiejszym świecie zawstydza nas, dla niego jest tylko drogą do rychłego spotkania z Chrystusem.