Piękno zbawia świat

Sebastiano Ricci – Zmartwychwstanie

Rokokowe spojrzenie na tajemnicę Zmartwychwstania Chrystusa serwuje nam ten wenecki artysta na początku XVIII stulecia tworząc szkic, który zostanie wykorzystany we fresku wypełniającym wnętrze absydy londyńskiej kaplicy w Chelsea. Wirujące w niebiosach anioły, niemalże całkowicie pozbawione ciężkości, unoszący się nad grobem i triumfujący nad śmiercią Chrystus. Jasna paleta barwna, blask światłości, lekkość, dynamika, brak symetrii. Zaskoczeni, powaleni eksplozją zmartwychwstania żołnierze. Obraz niezwykle dekoracyjny, pomyślany, jako panorama niebios otwierających się nad obszarem, który miał być miejscem żałoby a stał się przestrzenią nadziei.
 

Tycjan – Koronowanie cierniem

Na kilka lat przed swoją śmiercią, będący już w podeszłym wieku artysta, maluje niezwykle przejmujący obraz koronowania cierniem Chrystusa. Pokazuje wnętrze piwnicy i oprawców w bestialski sposób znęcających się nad Jezusem. Choć ten temat nie po raz pierwszy pojawił się w twórczości Tycjana,  wersja na którą patrzymy jest dużo bardziej dojrzała, wymowna i przejmująca, nasycona ekspresją, dramatyzmem, cierpieniem. Czy tak wymowny obraz tortur ma związek z życiowym doświadczeniem artysty i przeczuciem zbliżającego się nieuchronnie końca życia? Na to pytanie postaramy się odpowiedzieć w dzisiejszej audycji.

Georges de La Tour – Św. Józef cieśla

Onieśmieleni, niczym dopuszczeni do jakiejś wielkiej tajemnicy, stajemy wobec obrazu, na którym widać Jezusa i Jego ziemskiego opiekuna Józefa, w warsztacie ciesielskim. Spracowanego choć mocnego starca i młodego, pojawiającego się niczym objawienie Jezusa, z czerni tła wydobywa płomień świecy. Są blisko siebie, w wąskim kadrze, w relacji, w zaufaniu. Nokturn wprowadza nas w nastrój ciszy, refleksji i bezpieczeństwa, pozostawiając widzowi przestrzeń do własnej interpretacji a nawet modlitwy.

El Greco – Uzdrowienie ślepca

Obraz pochodzi z okresu włoskiego  El –Greca, kiedy przebywał on w Wenecji i Rzymie. Nie widać na nim jeszcze charakterystycznej dla późniejszego, hiszpańskiego okresu maniery wydłużania proporcji ciał postaci. Tutaj dominuje absolutne zafascynowanie malarzami weneckimi , jak Tycjan i Tintoretto. Motywem naczelnym wszystkich wersji tego obrazu ( do dziś znamy trzy wersje) jest uzdrowienie niewidomego. Jezus i ślepiec na każdej z nich malowani są w tej samej pozie i w tym samym miejscu. Zachwycać może kontakt między głównymi bohaterami – Jezusem cudotwórcą, który pochyla się nad chorym oraz człowiekiem, który poznaje Go poprzez dotyk, oczekując uzdrowienia.

Artemisia Gentileschi – Estera przed Aswerusem

Omdlewająca „niby z rozkoszy”( jak podaje Biblia)- królowa Estera, podtrzymywana przez swe dwie dwórki oraz zrywający się z tronu groźny, bezwzględny król Aswerus są bohaterami obrazu. Autorka ucieka jednak od schematu ikonograficznego, który dla podkreślenia dramaturgii wydarzeń ukazywał te sceny z Księgi Estery w zupełnie inny sposób. Król nie wyciąga tutaj nad królową berła na znak swej łaski wobec niej. Artemisia Gentileschi w genialny sposób kieruje naszą uwagę na inny aspekt tego wydarzenia, na spryt i mądrość kobiety, która korzystając ze wszystkich atutów swej urody, łapie w sidła podstępu mężczyznę . W  wyniku zdobycia jego przychylności zdobywa następnie akt łaski dla swego narodu.

Fra Angelico – Przemienienie

Żaden inny malarz w historii tak wyraźnie nie podkreślił związku sceny Przemienienia na Górze Tabor z męką i śmiercią Chrystusa  oraz z Jego zmartwychwstaniem. Fra Angelico maluje nam moment, kiedy Piotr, Jakub i Jan usłyszeli już głos Boga wydobywający się z obłoku. Zdali sobie sprawę z oglądania Chwały Boga i zasłaniają twarze. W Starym Testamencie nikt kto oglądał chwałę Boga nie mógł ujść z życiem. Dociera do ich świadomości informacja, że w tym widzeniu obecna jest  cała Trójca Święta. Jezus jako człowiek, Bóg Ojciec w słyszanym głosie i Duch Święty w obłoku czyli chwale.

Julian Fałat – Popielec

Obraz malowany w technice akwareli na kartonie. Pochodzi z okresu pobytu malarza w Rzymie. Jak wiemy z notatek samego artysty powstał  w okresie Wielkiego Postu z tęsknoty za Polską. Fałat rejestruje nam przebieg Środy Popielcowej w jednym z rzymskich kościołów. Wielkopostną zadumę na twarzach, pokorę, wszystko to, co malarz doskonale pamięta z rodzimego krajobrazu polskich wsi i miast. Na podziw zasługuje tu ogromne mistrzostwo w ukazaniu detali, niezwykle rzadkie dla trudnej sztuki akwareli, posługującej się rozmytą plamą barwną.

Giovanni Lorenzo Bernini – San Andrea w Rzymie

Rewolucyjny projekt z planem elipsy poziomej - ustawionej na krótszej osi, na której znajdują się wejście oraz prezbiterium z ołtarzem głównym. W długich ramionach elipsy zgodnie z zamówieniem jezuitów, dla których kościół był projektowany, symetryczne rozmieszczone zostały dodatkowe cztery ołtarze oraz nisze, w których znajdują się konfesjonały. Fasada również nowatorska łącząca dwie największe inspiracje Berniniego: sztukę antyku oraz architekturę Michała Anioła a wszystko to połączone z linią krzywą – znakiem rozpoznawczym tego architekta.